Elkaars voeten wassen is opdracht voor ons, niet voor politiek
In dit artikel:
Een SGP-Kamerlid pleit voor een duidelijke scheiding tussen persoonlijke christelijke zorgplicht en wat de staat moet doen. In een toespraak op 17 maart tijdens de residentiepauzedienst in de Waalse Kerk (Den Haag), rond het thema “Samen zorgen” (geïnspireerd op Romeinen 13:10), waarschuwde hij dat Bijbelse oproepen tot naastenliefde niet zomaar vertaald mogen worden naar overheidsbeleid. De staat heeft volgens hem andere richtlijnen: zij moet gerechtigheid nastreven, grenzen handhaven en waar nodig dwang of geweld toepassen — taken die niet samen gaan met het morele gebod om altijd liefdevol te reageren.
Het onderwerp asiel en migratie illustreert de verwarring volgens de auteur: individuele christenen kunnen uit compassie pleiten voor gastvrijheid, maar dat betekent niet per se dat de overheid haar taken opzij moet zetten of onbeperkt grenzen moet openen. De staat moet ook het belang van de nationale gemeenschap wegen en kan gedwongen uitzetting inzetten als dat nodig is.
Op de zorgmarkt ziet hij een vergelijkbaar probleem: de verzorgingsstaat is uitgegroeid tot een systeem waarin veel persoonlijke zorg is geprofessionaliseerd en de maatschappelijke verwachting bestaat dat de overheid alles regelt. Tegelijk neemt de bereidheid af om via belastingen te betalen voor collectieve zorg; mensen willen profiteren maar zo min mogelijk betalen. Regeringen roepen al langere tijd om meer eigen verantwoordelijkheid — de overgang naar een ‘participatiestaat’ werd al door koning Willem-Alexander genoemd — en zoeken oplossingen als meer zelfredzaamheid, technologische vernieuwing, preventie en zelfs toelating van jongere migranten om de zorgvraag te dekken.
De praktijk toont echter dat veel mensen nog steeds eerst naar professionele hulpverlener zoeken en dat mantelzorgers zwaar belast zijn door werk en zorgtaken. Het huidige systeem leidt volgens de auteur tot ongewenste gevolgen: afwijkingen worden snel ‘medisch’ gemaakt (labels op kinderen, professionele remedies voor eenzaamheid) en Nederland heeft relatief veel ouderen die beroep doen op professionele zorg en een hoog aandeel mensen met psychische problemen. Dat wekt de vraag of het systeem zelf ziekmakend is.
Zijn oplossing: een cultuurverandering. Zorg moet primair voortkomen uit gezin, geloofsgemeenschap en lokale netwerken; overheidszorg moet aanvullend zijn, niet de hoofdmotor. De staat moet wel voorwaarden scheppen en hulp bieden wanneer sociale verbanden tekortschieten — en fiscale maatregelen overwegen om mantelzorg meer te waarderen en tijd voor zorg mogelijk te maken. Hij erkent de moeilijkheden: familieverbanden zijn kwetsbaar en er zijn grenzen aan zelfredzaamheid. Maar zonder herwaardering van informeel en gemeenschappelijk verantwoordelijkheid nemen, dreigt een situatie waarin noch de staat, noch de samenleving zorg draagt. Concluderend: voeten wassen en persoonlijke naastenliefde blijven een individuele opdracht, geen primaire politieke taak.