Formatie na gemeenteraadsverkiezingen | Alles of niets voor grootste partij in Westland

In dit artikel:

Na de gemeenteraadsverkiezingen is in veel gemeenten de formatiefase begonnen: verkenners en informateurs onderzoeken welke partijen een nieuw college van burgemeester en wethouders kunnen vormen. Hieronder de belangrijkste uitkomsten en lopende dossiers per gemeente.

Westland
De grootste lokale winnaar Westland Verstandig gaat samen met CDA, VVD en D66 proberen een college te vormen (de partijen die bij de verkiezingen op plek 1, 3, 4 en 7 eindigden). Tweede geworden GemeenteBelang Westland blijft voorlopig buiten beschouwing; lukt het de eerste combinatie niet, dan is er een tweede ronde waarin GemeenteBelang wel wordt betrokken. Voor Westland Verstandig hangt veel af van een succesvolle onderhandelingsronde.

Den Haag
Ahmed Aboutaleb, die eerder als verkenner fungeerde, heeft na beraad toegezegd ook de formatie in Den Haag te leiden. Hij adviseerde Hart voor Den Haag en D66 samen op te trekken — een ongebruikelijke combinatie volgens hem, maar na gesprekken met raadsfracties acht hij dit logisch. Hart voor Den Haag staat positief, D66 staat nog terughoudend.

Gouda
De verkenners bevelen een nieuw instrument aan: een 'samenlevingsakkoord' op initiatief van Leefbaar Gouda. Het doel is bewoners meer directe invloed te geven op hoofdlijnen van het beleid en zo het klassieke coalitie-tegen-oppositiepatroon te doorbreken. Verschillende partijen (onder andere D66, ChristenUnie, VVD, Partij voor de Dieren en lokale lijsten) zouden openstaan voor zo’n constructie; het plan wordt na het paasweekend verder besproken.

Nieuwkoop
Informateur Gert-Jan Schotanus concludeert dat Samen Beter Nieuwkoop en de VVD samen een stabiel college kunnen vormen. De twee partijen zaten de afgelopen vier jaar ook al in het college (toen met CDA erbij). Gezamenlijk hebben ze 13 van de 21 zetels; aandachtspunt blijft het verder uitbouwen van wederzijds vertrouwen.

Pijnacker-Nootdorp
Verkenner Wendy Verkleij ziet Eerlijk Alternatief, CDA, Progressief Pijnacker-Nootdorp en VVD als de meest logische coalitiecombinatie. Samen zouden ze een stabiele meerderheid van 20 zetels vormen. Eerlijk Alternatief, als grootste partij, wil twee wethouders leveren. De precieze verdeling en de informateur voor de volgende fase moeten nog definitief worden vastgesteld.

Rijswijk
Pro Rijswijk (voormalig GroenLinks-PvdA) wil een college vormen met Beter Rijswijk, D66 en Wij.Rijswijk, wat tot onvrede leidt bij Rijswijks-Belang — de grootste lokale partij — die zich geschoond voelt. Arjen Kapteijns (wethouder in Den Haag) gaat de formatie uitvoeren; verkenner Mark Wit streeft naar een nieuw college ruim voor de zomer, mits gesprekken constructief blijven.

Hillegom
Na acht jaar dreigt het CDA uit het college te verdwijnen. Informateur Jan van Rijn ziet kansen voor een coalitie van BBH (de grootste met acht zetels), D66 en de lokale partij Bloeiend Hillegom. D66 heeft geen uitgesproken voorkeur tussen Bloeiend Hillegom en CDA, waardoor de weg naar een nieuwe meerderheid openligt.

Leiderdorp
Pro (voormalig GroenLinks-PvdA), D66 en CDA hebben in verkenningen aangegeven samen verder te willen als coalitie. De verkenningen stonden onder leiding van Peter Glasbeek; de partijen gaan de mogelijkheden nu verder onderzoeken.

Midden-Delfland
De twee grootste winnaars, Mijn Partij en VVD, willen samen onderhandelen over de vorming van het college en daarmee het gemeentebestuur voor de komende vier jaar vormen.

Delft
Delft is de eerste grotere stad in de regio waar de beoogde coalitie bekend is: GroenLinks-PvdA (Pro), D66 en STIP willen samen een akkoord sluiten. Daarmee valt ChristenUnie buiten het beoogde college.

Kortom: in veel gemeenten zijn de contouren van nieuwe stadsbesturen zichtbaar, maar de formatie is nog vooral in verkennende fase. Informateurs en verkenners leggen voorstellen en voorkeuren neer; in sommige plaatsen zijn tijdspaden genoemd (na Pasen, ruim voor de zomer), terwijl elders nog nadere besluitvorming en portefeuilleverdeling moet volgen. Het doel is steeds hetzelfde: een stabiel college samenstellen dat de lokale opgaven kan aanpakken.