Hoe verder na asieldebacle: krasje voor premier Jetten en chagrijn bij VVD
In dit artikel:
Migratie blijft de zwakke plek van de regeringscoalitie: een doorbraak die D66 en CDA in december nog eisten, mislukte afgelopen dinsdag. In de Eerste Kamer ging het tweestatusstelsel wel door, maar de wet met asielnoodmaatregelen strandde doordat de D66-senatoren tegenstemden. Dat leidde tot chagrijn en teleurstelling binnen vooral VVD en CDA, maar geen openlijke crisis omdat het coalitieakkoord geen schending bevatte: tijdens de formatie was afgesproken dat D66-senatoren op punten konden afwijken.
De VVD is vooral verbolgen omdat de tegenstem van D66 in praktische zin de coalitie had kunnen helpen door reparaties mogelijk te maken, maar die steun niet gaf. D66-leiderschap — waaronder premier Rob Jetten — probeerde nog te smeken, maar de senatoren lieten zich niet overtuigen. VVD-fractieleider Ruben Brekelmans sprak zijn grote teleurstelling uit; D66-fractievoorzitter Jan Paternotte bestempelde dat als begrijpelijke emoties. Binnen de coalitie leeft wel de verwachting dat Jetten als premier steviger had kunnen optreden.
Asielminister Bart van den Brink krijgt veel krediet: hem wordt het verlies van de asielwetten niet aangerekend. Veel van de afgewezen maatregelen worden in juni via Europese regels alsnog doorgevoerd. Voor drie maatregelen die niet onder die EU-regels vallen heeft Van den Brink al nieuwe plannen klaarliggen. Twee daarvan — verruiming van de ongewenstverklaring en het afschaffen van dwangsommen voor te lang wachtende asielzoekers — worden via een andere route binnen enkele weken verwacht. Het moeilijkste punt is de strafbaarstelling van illegaliteit; D66 eist dat alleen zogeheten terugkeerfrustreerders strafbaar worden, niet alle geweigerde asielzoekers, en andere partijen geven aan dat D66 hiervoor ruimte moet krijgen.
Kortom: er is geen breuk, maar het incident vergroot de wrijving binnen de coalitie en heeft het imago van Jetten als crisisbemiddelaar iets geschaad. De interne frustratie leidde echter niet tot verdere escalatie: een geplande coalitieborrel ging gewoon door en werd als gezellig beschreven. De asieldiscussie blijft politieke spanningen veroorzaken, maar voorlopig zonder dat een kabinetcrisis losbarst.