Kabinet: AIVD en MIVD mogen sneller ingrijpen, minder controle vooraf

In dit artikel:

De AIVD en MIVD krijgen volgens een nieuw wetsvoorstel ruimere mogelijkheden om zogenoemde evidente tegenstanders, zoals Russische hackers, Chinese spionnen, Iraanse aanslagplegers en IS-terroristen, op te sporen en aan te pakken. Burgers en organisaties kunnen via internetconsultatie.nl op de voorgestelde regels reageren.

Voor digitale operaties is vooraf minder vaak toestemming nodig. Zodra een buitenlandse geheime dienst als tegenstander is aangewezen, mogen de Nederlandse diensten vermoedelijke hackers die voor die dienst werken volgen. De rechtmatigheid wordt achteraf gecontroleerd; de toezichthouder kan een operatie stoppen als regels zijn overtreden. Minister Yesilgöz benadrukt dat snelheid noodzakelijk is en dat de privacy van Nederlanders beschermd blijft.

De wet moet daarnaast samenwerking met onder meer banken, universiteiten en online platforms een wettelijke basis geven. Deze organisaties kunnen worden gewaarschuwd voor buitenlandse dreigingen en in bepaalde gevallen worden verplicht informatie te verstrekken. Ook worden gegevensuitwisseling binnen Defensie en samenwerking met de Dienst Justitiële Inrichtingen en de IND vastgelegd. Een nieuw College van toetsing en toezicht vervangt de twee huidige toezichthouders.

Privacyorganisatie Bits of Freedom en voormalig AIVD’er en toezichthouder Bert Hubert vrezen echter dat het toezicht verzwakt terwijl de diensten meer persoonsgegevens mogen verzamelen en opvragen. Zij uiten ook zorgen over de brede inzet van kunstmatige intelligentie, die volgens hen onvoldoende inzichtelijk kan maken hoe conclusies tot stand komen. Hubert verwacht dat het voorstel wordt aangenomen, maar hoopt dat de Tweede Kamer het nog aanscherpt.