Kabinet weigert verbod op wegwerpplastics in te voeren: onuitvoerbaar

In dit artikel:

Het kabinet weigert op dit moment nationale verboden of uitgebreide statiegeldmaatregelen in te voeren voor wegwerpplastics zoals sigarettenfilters, wegwerpvapes en knijpzakjes. In een brief aan de Tweede Kamer schrijven minister Van Veldhoven (Klimaat), minister Hermans (Volksgezondheid) en staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) dat zij juridische en praktische obstakels zien en daarom liever via Europa willen optreden.

De bewindslieden baseren hun standpunt op meerdere onderzoeken naar gebruik en zwerfafval. Ze benadrukken dat wegwerpproducten veelvuldig worden gemaakt, kort gebruikt en vaak in het milieu belanden, met schade aan bodem, water, lucht, planten en dieren. Het RIVM wees eerder dit jaar op de enorme hoeveelheid sigarettenfilters — ongeveer 9 miljard verkochte filtersigaretten per jaar — en dat veel peuken, gemaakt van langzaam afbrekend celluloseacetaat, op straat terechtkomen.

Toch achten de ministers een nationaal verbod op filters juridisch beperkt en onzeker; ze vrezen ook dat rokers producten via buitenland, online of illegale kanalen zullen blijven kopen. Voor wegwerpvapes speelt daarnaast de Europese Tabaksproductenrichtlijn, en veiligheidsrisico’s zoals brandgevaar bij afvalinzameling. Een Belgische uitzondering is volgens Nederland niet eenvoudig na te bootsen.

Een statiegeldregeling voor knijpverpakkingen wordt voorlopig afgewezen omdat bestaande inzamelapparatuur deze verpakkingen niet goed kan verwerken. Als compensatie kondigt het kabinet wel een maatregel aan voor kledinghangers: vanaf 2030 moeten meegegeven hangers recyclebaar zijn, als een stap richting minder plasticafval. Ook een lokaal rookverbod op stranden ziet de regering als onhaalbaar vanwege onvoldoende handhavingcapaciteit.

Kortom: het kabinet erkent het milieuprobleem van wegwerpplastics, maar kiest nu voor Europese oplossingen en technische aanpassingen in plaats van nationale verbods- of statiegeldroutes.