Kamer debatteert over Tata Steel, strijd om publieke opinie al in volle gang
In dit artikel:
De Tweede Kamer debatteert dinsdag over een voorstel om Tata Steel tot 2 miljard euro staatssteun te geven voor de vergroening van de staalfabriek in IJmuiden. De kwestie loopt al weken hoog op in de publieke en politieke arena: Tata zelf voerde recent campagne met een advertentie en een eigen petitie die door meer dan 12.000 mensen is ondertekend, terwijl tegenstanders – onder wie vastgoedinvesteerders uit De Nieuwe IJmond en 117 economen – pleiten tegen publieke financiering en zelfs voor sluiting van de fabriek om het terrein voor woningbouw en nieuwe industrie vrij te maken.
De inhoudelijke discussie spitst zich toe op twee vragen: is groen staal in Nederland economisch levensvatbaar en brengt subsidie daadwerkelijk milieu- en gezondheidswinst voor omwonenden? In vakblad ESB ontstond een fel debat tussen economen die beargumenteren dat productie beter elders in Europa kan plaatsvinden, en wetenschappers en andere deskundigen die wijzen op de strategische ligging van IJmuiden en de koppeling met de Europese industrie als reden voor lokale continuïteit. Een lid van de officiële klimaatagenda-adviescommissie noemde een investering van Tata in verduurzaming een zeldzame kans voor Nederland.
Tegelijkertijd stapelen zich operationele en juridische problemen bij het staalbedrijf op. Afgelopen weekend werd een onderdeel stilgelegd na te hoge uitstoot van het kankerverwekkende chroom-6; vorige maand eiste de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) de bedrijfsadministratie in een lopend strafrechtelijk onderzoek naar vervuilende uitstoot. De lokale toezichthouder, Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, legde in januari al een recordboete op en waarschuwt dat intrekking van een vergunning boven de markt zweeft. Recent veroorzaakte een per ongeluk verstuurde nieuwsbrief met de afkorting LOD (last onder dwangsom) onrust, al meldde de omgevingsdienst dat het bericht een fout was en geen definitieve dwangsom betekent.
De vergunningverlening loopt vertraging op doordat Tata aanvullende informatie moet aanleveren, wat volgens de toezichthouder risico’s oplevert voor de haalbaarheid van een volledig nieuwe, groene fabriek in 2030 — het doel van de voorgenomen subsidie. Voorlopige afspraken tussen kabinet en Tata voorzien dat de fabriek in 2030 voor de helft van kolen naar aardgas overstapt, en later verder verduurzaamd wordt met biogas of waterstof. Officiële adviseurs uitten kritiek op het ontbreken van garanties voor gezondheidseffecten en waarschuwden voor een ‘subsidiefuik’ als groen staal uiteindelijk te duur blijkt.
Het kabinet-Jetten blijft echter vasthouden aan de miljardensubsidie, met het argument dat dat banen in de regio behoudt, de lokale gezondheidsschade vermindert en een forse CO2-reductie oplevert. De Kamervergadering van dinsdag moet duidelijkheid geven over of en onder welke voorwaarden die steun definitief wordt toegekend; een uiteindelijk akkoord door het kabinet staat gepland voor eind september.