Opinie: 'Het nakijken van de centrale examens is nu net een wedstrijdje debatteren tussen twee docenten'

In dit artikel:

Geschiedenisdocent Wimer Kenkhuis pleit voor ingrijpende verandering van het nakijksysteem voor centrale examens in Nederland. De afgelopen weken lopen in docentenkamers de spanningen op, niet alleen door de werkdruk maar vooral door de manier waarop eerste en tweede correctoren momenteel samen tot een eindcijfer komen. Nu kijkt een docent eerst het werk van eigen leerlingen na en stemt dat daarna met een collega van een andere school af; als er onenigheid is, wordt er overlegd tot er consensus is.

Kenkhuis beschrijft dat die procedure vaak verandert in een psychologisch steekspel: de uitkomst hangt soms meer af van wie het beste kan overtuigen of wie het meest standvastig is dan van de kwaliteit van het werk zelf. Daardoor ontstaan ongelijke behandeling van leerlingen en ervaren docenten zowel schuldgevoelens als frustratie — of ze verdedigen hun eigen klas ten koste van objectiviteit, of ze geven te snel toe om tijd en ruzie te besparen.

Als alternatief wijst hij naar Engeland, waar centrale examens geanonimiseerd worden met leerlingnummers en willekeurige correctoren van elders de toetsen nakijken. Omdat die correctoren geen band met de leerling hebben, volgens Kenkhuis, verdwijnt een groot deel van de bias en de emotionele belangenverstrengeling. Anonimiteit zou volgens hem ook vriendjespolitiek, intimidatie tijdens discussies en veel van de persoonlijke druk op docenten verminderen.

De voorgestelde aanpassing zou volgens Kenkhuis drie voordelen tegelijk brengen: meer objectiviteit in beoordelingen, minder manipulatie of dominantie in correctiedebatten en minder mentale belasting voor leraren. Zijn oproep is om af te stappen van de huidige polderachtige consensusmethode en de correctie over te dragen aan onafhankelijke, anonieme professionals.

Kort gezegd: Kenkhuis vraagt om het examenproces te anonimiseren en te centraliseren naar Engels voorbeeld om rechtsgelijkheid voor leerlingen en werkplezier voor docenten te herstellen. Mogelijke implementatie vraagt praktische aanpassingen (bijv. organisatorische en privacymaatregelen), maar hij ziet dit als noodzakelijke stap om onnodige frustraties en ongelijkheden uit het onderwijs te halen.