Uitslag stelling: 'Meer lokale referenda'

In dit artikel:

Een ruime meerderheid van de deelnemers aan de stelling vindt dat gemeenten meer taken en bevoegdheden moeten krijgen. Respondenten klagen dat lokaal bestuur te weinig zeggenschap heeft en vaak wordt weggedrukt door landelijke (en soms ervóór genoemd: Europese) beslissingen, waardoor stemmen op gemeentelijk niveau volgens hen weinig zin heeft.

Het merendeel is ook kritisch over hoe gemeenten burgers betrekken: 67 procent vindt dat gemeenten hier tekortschieten. Mogelijk hangt dat samen met het brede verzet tegen een salarisverhoging voor raadsleden; meer dan de helft van de ondervraagden staat daar negatief tegenover en voelt dat gemeenten te weinig voor inwoners doen.

Als remedie pleiten veel deelnemers voor meer directe democratie, vooral referenda op gemeentelijk niveau — bij voorkeur bindend. Als illustratie noemen meerdere respondenten een parkeerreferendum in Amersfoort waarvan zij zeggen dat de uitkomst genegeerd werd, wat het wantrouwen vergroot. Tegelijk waarschuwt een minderheid dat te veel directe beslissingsmomenten chaos kunnen veroorzaken en dat heldere, feitelijke voorlichting vanaf het begin belangrijker kan zijn dan het inzetten van referenda.

Opvallend is dat veel deelnemers geloven dat meer inspraak de opkomst en betrokkenheid bij gemeenteraadsverkiezingen kan vergroten. Hoewel de lage opkomst zorg baart, ziet 81 procent stemmen op gemeentelijk niveau wél als zinvol en als een middel om invloed uit te oefenen.

Ter context: lokale referenda verschillen per gemeente en zijn lang niet altijd bindend, wat de frustratie over genegeerde uitslagen deels kan verklaren. De reacties in deze peiling laten een breed verlangen zien naar meer lokale autonomie en naar betere mechanismen om burgerwensen daadwerkelijk te laten meewegen.