Verkenners en informateurs aan de slag na verkiezingen: welke coalities zijn mogelijk?
In dit artikel:
Veel gemeenten zijn deze week begonnen met de formatie na de gemeenteraadsverkiezingen. Verkenners en informateurs worden benoemd door de partijen die als grootste uit de bus kwamen om mogelijke coalities te onderzoeken en te adviseren over de vorming van een nieuw college van burgemeester en wethouders.
In Den Haag is oud-burgemeester Ahmed Aboutaleb vrijdag begonnen als verkenner namens winstpartij Hart voor Den Haag; hij voert de eerste gesprekken met alle fracties deze vrijdag, zaterdag en maandag en brengt daarna een advies uit over de meest kansrijke coalitievorming. Ook opvallend: Ricard de Mos gaat, terwijl hij zelf nog bezig is met een formatie, aan de slag als verkenner in Oldebroek — een oude afspraak met presentator Tom de Nooijer — maar de verkenning daar liep vertraging op door een hertelling van stemmen.
In Sliedrecht voeren burgemeester Pieter Verhoeve (Gouda) en Rachid Guernaoui (voormalig Hart voor Den Haag-raadslid en wethouder) samen de verkenning. In die gemeente bleef SGP-ChristenUnie de grootste met zeven zetels, terwijl lokale partij Slydregt.NU sterk won en van twee naar zes zetels steeg. Guernaoui noemt het een eer gevraagd te zijn en verwijst naar zijn eerdere onderhandelingservaring bij formaties in 2010 en 2018.
Voor Leeuwarden is voormalig PvdA-wethouder Martijn Balster aangesteld als informateur. Daar werd de combinatie GroenLinks–PvdA weliswaar de grootste, maar verloor flink: van samen 15 zetels naar 9. De gemeente geeft als reden voor de keuze Balsters ervaring en onafhankelijkheid; Balster trad een jaar geleden terug als wethouder na kritiek op zijn beleid rond nieuwe woonwagenlocaties.
Daarnaast zijn in tientallen andere Zuid-Hollandse gemeenten verkenners en informateurs benoemd. Een overzicht van enkele benoemingen (naam — achtergrond):
- Alphen aan den Rijn: Kees van der Staaij — voormalig SGP-Tweede Kamerlid, nu Raad van State
- Bodegraven-Reeuwijk: Jan Vergeer — oud-CDA-fractievoorzitter
- Delft: Co Engberts — wethouder Den Haag (PvdA)
- Gouda: Judith Bokhove — wethouder Alphen; Bert Blase — oud-burgemeester
- Hillegom: Jan van Rijn — oud-wethouder Hillegom
- Kaag en Braassem: Marja Spreij — oud-gemeentesecretaris
- Katwijk: Jan-Willem van der Vijver — oud-raadslid
- Leiden: Marleen Damen — oud-wethouder; Lianne van Kalken — wethouder Vlaardingen
- Leiderdorp: Peter Glasbeek — oud-wethouder
- Leidschendam-Voorburg: Bruno Bruins — oud-minister
- Nieuwkoop: Gert-Jan Schotanus — wethouder Alphen
- Noordwijk: Enrico Hazenoot — oud-raadslid
- Oegstgeest: Janelle Pronk-Bade — voorzitter Rekenkamercommissie
- Pijnacker-Nootdorp: Wendy Verkleij — oud-burgemeester Noordwijk
- Teylingen: Edith Alkemade en Petra Habets — oud-raadslid/oud-adviseur Tweede Kamer
- Voorschoten: Berend Potjer — voormalig gedeputeerde Zuid-Holland
- Waddinxveen: Hans Démoed — oud-PS-lid Zuid-Holland
- Wassenaar: Jan Iedema — wethouder Zoetermeer
- Westland: Martin Buitelaar en Jeroen Toet — voormalig CDA-fractievoorzitter en sportpresentator
- Zoetermeer: Jeremy Mooiman — Tweede Kamerlid PVV
Voor enkele gemeenten (Krimpenerwaard, Lisse, Midden-Delfland, Rijswijk, Zoeterwoude, Zuidplas) zijn verkenners nog niet bekend of worden later aangekondigd.
Kortom: de eerste fase van de kabbelende, maar cruciale formatieprocessen is in volle gang: verkenners en informateurs gaan nu, vaak met ervaring in lokale of landelijke politiek, aftasten welke samenwerkingsverbanden haalbaar en stabiel zijn. Dat proces moet uiteindelijk leiden tot een coalitieakkoord en het nieuwe college.